Een digitale creatie van ©Creative Desk, getest op nieuwsgierigheid en sterke wifi
Geld kun je tellen. Maar kun je ook betekenis tellen? De culturele econoom David Throsby vindt van wel. “Economische waarde is eenvoudig te meten. Culturele waarde spreekt een andere taal – maar ze is niet minder echt.” Al meer dan vier decennia daagt Throsby beleidsmakers, ondernemers en wetenschappers uit om waarde opnieuw te definiëren: niet alleen wat verkoopt, maar wat ons vormt. Aan de Erasmus Universiteit Rotterdam wordt dat gesprek serieus genomen. Want cultuur vermaakt niet alleen of trekt toeristen, ze verbindt, transformeert en blijft bestaan. En als we dat niet erkennen, bouwen we maar aan een halve samenleving.
Elk cultureel goed heeft minstens twee gezichten.
Het ene economisch – kaartverkoop, toeristische inkomsten, banencreatie.
Het andere cultureel – het plezier van een schilderij, de identiteit die we ontlenen aan een monument, de emotionele resonantie van een gedicht.
Throsby maakt een helder onderscheid: economische waarde is wat iets oplevert, culturele waarde is wat iets betekent.
Theaters, musea, muziekpodia – ze genereren inkomen, zeker. Maar ze bevorderen ook verbondenheid, schoonheid, herinnering en verbeelding. “Totale waarde,” zegt Throsby, “is economisch plus cultureel. Negeer één van beide, en je beleid schiet tekort.” Daarom pleit hij voor een total value-benadering: één die beide kanten optelt in plaats van ze als gescheiden werelden te zien.
Waarom is dat zo zeldzaam? Omdat geld een universele maatstaf heeft – culturele waarde niet. Daardoor is ze moeilijker te standaardiseren, maar niet minder reëel. In zijn werk ontleedt Throsby culturele waarde in concrete componenten: esthetisch, sociaal, historisch, educatief en spiritueel. Zo helpt hij onderzoekers en instellingen om van vage idealen naar meetbare inzichten te gaan.
Een van de meest veelbelovende instrumenten? Keuze-experimenten.
Die worden in de economie traditioneel gebruikt om te bepalen wat mensen bereid zijn te betalen, maar krijgen binnen de culturele economie een dubbele functie. Door mensen hypothetische keuzes voor te leggen – bijvoorbeeld tussen verschillende theaterprogramma’s of museumvormen – kunnen onderzoekers zowel monetaire als culturele voorkeuren blootleggen.
Throsby past deze methode toe om te onderzoeken hoe publieken in Sydney, New York en Londen beslissingen nemen over podiumkunsten. Hoeveel culturele waarde ervaren mensen bij een livevoorstelling? Welke afwegingen maken ze tussen prijs, toegankelijkheid en emotionele beleving?
Keuze-experimenten, legt hij uit, laten zien hoe mensen het ontastbare waarderen – door te observeren welke keuzes ze bereid zijn te maken.
Aan de Erasmus Universiteit Rotterdam worden vergelijkbare technieken toegepast binnen de Nederlandse culturele sector. Van design thinking in musea tot maatschappelijke impactmetingen in de kunsten: onderzoekers herdefiniëren hier waarde op een manier die zowel tot het hart als tot de spreadsheet spreekt.
David Throsby is hoogleraar economie aan de Macquarie University in Sydney, Australië.
Als wereldwijd toonaangevend expert in de culturele economie is hij vooral bekend om zijn baanbrekende werk rond het begrip culturele waarde, de economie van de kunsten en het idee van cultureel kapitaal.
Hij adviseerde UNESCO, de OESO en diverse regeringen wereldwijd. Zijn boeken gelden als fundamenten van het vakgebied.
Waar de markt in kwartalen beweegt, denkt cultuur in generaties.
Daarom is erfgoed belangrijk – niet omdat het nú winstgevend is, maar omdat het herinnering bewaart voor wie na ons komt. In zijn samenwerking met inheemse gemeenschappen in Australië zag Throsby hoe mondelinge tradities het verleden levend houden, ook zonder geschreven archieven. Een les voor elke instelling: economische logica moet worden afgewogen tegen culturele verantwoordelijkheid. We zijn niet alleen beheerders van kapitaal, maar ook van betekenis.
“Kunst is fundamenteel voor onze menselijkheid,” zegt Throsby. “Wie zich beperkt tot passieve ontspanning verarmt de geest; wie zich met kunst bezighoudt, verruimt haar.” De Erasmus Universiteit Rotterdam deelt die overtuiging en helpt culturele waarde stevig op de agenda te zetten – helder, geloofwaardig en creatief. Want als we een samenleving willen bouwen waarin economie, gemeenschap en verbeelding samen bloeien, moeten we beginnen met te tellen wat echt telt.
Een digitale creatie van ©Creative Desk, getest op nieuwsgierigheid en sterke wifi