Levend erfgoed, blijvende impact

Waar erfgoed en economie elkaar ontmoeten
Nadja van den Heuvel, Manager Erfgoed en Cultuur bij de Provincie Zuid-Holland, ziet die wisselwerking dagelijks. “Een concreet voorbeeld waar erfgoed en economie goed samengaan, is de erfgoedlijn Maritieme Industrie. Langs de waterlijn van Hoek van Holland tot Gorinchem werken we aan behoud, beleving en verbinding van het maritieme erfgoed.” Het gaat om loodsen, kranen, pakhuizen en gevels die het historische én actuele belang van de scheepvaart en industrie zichtbaar maken. “Door dit verhaal levend te houden en te verbinden met de toekomst van de maritieme sector, kan erfgoed bijdragen aan de economische waarde van het gebied – en economie op haar beurt betekenis geven aan erfgoed.”

Erfgoed is dus niet iets uit het verleden, maar een instrument om de toekomst vorm te geven. De provincie laat dat ook zien met de Biografie van Zuid-Holland, een inspirerend document dat beschrijft hoe het landschap is ontstaan en hoe die geschiedenis richting kan geven aan nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. “Wat we vandaag ontwerpen, wordt het erfgoed van morgen,” zegt Nadja. “Door te leren van oude waterlopen en droogmakerijen kunnen we beter nadenken over klimaatbestendige watersystemen. Door historische structuren te respecteren, geven we nieuwe woon- en werkgebieden karakter en identiteit. Daarom betrekken we ontwerpers en creatieve denkers in een vroeg stadium bij ruimtelijke projecten.”

Creatieve skills, menselijke impact
De creatieve sector speelt daarbij een cruciale rol. Niet alleen omdat kunstenaars en ontwerpers de verbeelding prikkelen, maar ook omdat hun manier van denken – associatief, onderzoekend, grensverleggend – broodnodig is in een tijd van complexe maatschappelijke opgaven. “Creatieve vaardigheden zorgen voor innovatie, ook buiten de culturele wereld,” benadrukt Nadja. “Tegelijkertijd hebben we in de erfgoedsector goed opgeleide vakmensen nodig om onze ruim 9.000 rijksmonumenten te behouden. Restaureren is een ambacht dat dreigt te verdwijnen. Daarom investeren we in opleidingsprojecten en leerlingwerkplaatsen, zodat jonge vaklieden het vak van ervaren restaurateurs kunnen leren.”

Dat investeren in cultuur ook een investering in mensen is, blijkt uit tal van onderzoeken. Deelname aan cultuur draagt aantoonbaar bij aan gezondheid en welzijn. “Of het nu gaat om zingen in een koor of deelnemen aan lokale activiteiten, cultuur houdt mensen vitaal, verbindt generaties en versterkt de mentale veerkracht van jongeren,” vertelt Nadja. “Ook bibliotheken spelen daarin een cruciale rol. Ze bieden toegang tot kennis en helpen laaggeletterdheid terug te dringen, waardoor we ongelijkheid verminderen en kansen vergroten.”

Cultuur als gemeenschappelijke basis
De verbinding tussen cultuur en maatschappelijke opgaven krijgt extra kracht met het nieuwe Cultuurconvenant 2025–2028, dat onlangs werd ondertekend door de provincies, het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. “Met dit convenant laten we zien dat iedereen de kans moet krijgen zich creatief en cultureel te ontwikkelen,” zegt Nadja “We erkennen de waarde van cultuur voor brede welvaart en delen goede voorbeelden. In Zuid-Holland brengen we bestuurders samen om hierover van gedachten te wisselen. Vooral de link tussen cultuur, gezondheid en jeugdzorg verdient aandacht. Kunst kan jongeren helpen gevoelens te uiten waarvoor soms geen woorden zijn.”

Zo ontstaat een integraal perspectief waarin cultuur niet langer een afzonderlijk domein is, maar een bron van verbinding tussen economie, gezondheid, onderwijs en ruimtelijke ontwikkeling. Nadja vat het treffend samen: “Erfgoed en cultuur geven betekenis aan de plek waar we wonen en inspiratie voor de toekomst die we samen willen bouwen.”